Auteur: Martin Thiehatten
Dr. Jan Schoemaker, geboren te Almelo op 13 augustus 1871 en na een slepende ziekte overleden te Den Haag op 20 september1940, was een in de hele wereld beroemd chirurg.
Van deze dokter kwam ik op de hoogte toen ik informatie zocht over het receptenboekje van dokter Bernardus Johannes Schoemaker. Bij mijn zoektocht naar de vertaling van deze handgeschreven recepten (zie Boorn & Boerschop van april 2023) heb ik contact gezocht met Wim Rakhorst van het apotheker-museum in Gouda. Via hem kreeg ik contact met emeritushoogleraar medische geschiedenis Mart van Lieburg. Die kwam met de vraag, of onze dokter Schoemaker de voorvader was van de bij hem bekende dr. Jan Schoemaker, een in 1940 overleden beroemde chirurg. Hij bleek een kleinzoon van Johannes Bernardus.
Ik kreeg van Mart van Lieburg het In Memoriam van dr. Jan Schoemaker toegestuurd. Dat is zo indrukwekkend, dat Borne trots zal terugzien op deze kleinzoon van onze vroegere plattelandsheelmeester Johannes Bernardus.
Het In Memoriam, dat. Op 24 september 1940 werd gepubliceerd, laat ik hierbij integraal volgen. Daarbij heb ik de schrijfwijze van de woorden, die in de loop der jaren is veranderd, laten staan zoals in de publicatie van 1940.
Het In Memoriam van Dr. J. Schoemaker
Het bericht van overlijden van dr. JAN SCHOEMAKER zal ongetwijfeld in het gemoed van velen een snaar hebben doen trillen. Zijn vaardigheid heeft menig leven gered of gerekt. Behalve in de kringen van familie en patiënten zal ook in die der geneeskundigen het heengaan van dezen merkwaardigen man diep worden gevoeld.
SCHOEMAKER was op 15 Augustus 1871 te Almelo geboren, hij bezocht aldaar de lagere school en in Kampen en Leiden het gymnasium, waarna hij te Leiden studeerde. In 1895 bevorderd tot arts, verwierf hij in 1896 den doctorstitel op een proefschrift over Techniek van de darmnaad. Hij was 2 jaar assistent aan het Wilhelmina-Ziekenhuis te Nijmegen, waarna hij in 1902 benoemd werd tot chirurg aan het Gemeenteziekenhuis Zuidwal te ’s Gravenhage.
Het was daar, dat hij zich ontplooide tot den man van naam, die hij is geworden, een man, die een bijzondere plaats innam.
Wanneer men overdenkt, waarom dr. SCHOEMAKER de zeer bijzondere plaats in de geneeskundige wereld innam, dan komt men tot de overtuiging, dat dit te danken was aan een aantal waardevolle eigenschappen, die op een gelukkige wijze in zijn persoon waren verenigd.
Hij stamde uit een geslacht, waarin van vader op zoon de traditie van het geneeskundige ambt was voortgezet, in dit opzicht bestond wat hij noemde “erfelijke belasting”.
Begaafd met een kostelijk verstand overzag hij het geheele gebied van de geneeskunde, zoals slechts weinigen dit vermogen. Daarvan getuigde hij in woord en geschrift. Talrijk zijn zijne publicaties in binnen- en buitenland. Zijn woord klonk in vele vergaderingen en altijd voor een aandachtig gehoor. Hij sprak gewoonlijk voor de vuist weg op een immer boeiende wijze, ook wanneer hij zich moest bedienen van een vreemde taal. Zijn technische vaardigheid was alom bekend, en niet zelden stonden artsen van heinde en verre om zijn operatietafel geschaard. Daarbij kwam, dat hij zich gemakkelijk en met wellevendheid bewoog.
Op een congres van chirurgen te Berlijn boeide hij de aandacht zoo zeer, dat eens de hem toegemeten tijd van tien minuten op het geroep “weiter, weiter” werd verlengd. Zeer veel onderscheidingen zijn hem ten deel gevallen, hier te lande werden zijn verdiensten door de Regeering erkend door zijn benoeming van den Nederlandschen Leeuw en Officier in de Orde van Oranje-Nassau, maar bovendien was hij van verscheiden vereenigingen, zoowel binnen- als buitenlandsche, eerelid.
Tweemaal was dr. SCHOEMAKER voorzitter van het Internationale Chirurgencongres te Cairo in 1935, in de plaats van V. EISELSBERG, die voor deze waardigheid had bedankt.
Het heengaan van dezen man beteekent dan ook in breede kringen een groot verlies, een ledige plaats, die niet gemakkelijk zal worden aangevuld.
Verder snuffelen in het krantenarchief Delpher leverde volgende informatie op.
In de Haagsche courant van 21 september 1940 stond:
Dr. J. Schoemaker heeft in de loop der jaren talloze stadgenoten aan zich verplicht. Hij was het prototype van de medicus, zoals men zich die gaarne voorstelt. Als man der wetenschap: koel, zeker, doortastend, met een feilloos instinct, een exacte basis van enorme, vakkundige kennis, medicus in hart en nieren. Maar daarnaast een man met een gevoelig menselijk hart, dat warm klopte voor zijn patiënten, nimmer werd een beroep tevergeefs gedaan, indien men bij dr. Schoemaker aanklopte en ’t ging er om een leven te redden.”
Verschillende landelijke dagbladen wijdden een artikel aan zijn heengaan en het grote verlies, dat dit betekende voor het land. Den Haag heeft hem geëerd met de gouden medaille der gemeente, een onderscheiding, die slechts aan de hoogst verdienstelijke figuren binnen de gemeentegrenzen werd toegekend. Ook ontving hij onderscheidingen in Egypte, België, Zuid-Slavië, USA, Groot-Brittannië en was hij benoemd tot (ere)lid van medische organisaties in o.a. Groot-Brittannië, Italië, Polen, USA, Frankrijk, Duitsland, België, Oostenrijk en Hongarije.
Een opmerkelijk groot aantal eerbewijzen, voor deze door dokter Schoemaker uit Borne voortgebrachte doctor.
(–> naar PDF-versie van deze publicatie)
(–> naar Inhoudsopgave 2024-03)
(–> naar Boorn & Boerschop pagina)