Auteur: Marin Thiehatten
Lodewijk Jansen bezit in 1922 aan de Hengeloschestraat 5 (nu Grotestraat 123) café-restaurant Het Hof van Holland. Boven het café-restaurant herbergt het pand 3 woningen. In Hertme aan de Wetering 3 heeft Lodewijk Jansen een weiland met een schuur. Hij noemt het Nimmerdor. Aan de Deldensestraat laat hij café De Viersprong bouwen.
In deel 1 een beschrijving van het leven van Lodewijk Jansen en zijn betrokkenheid bij het café-restaurant Het Hof van Holland. In deel 2 een beschrijving van het café De Viersprong aan de Deldensestraat en Nimmerdor aan de Wetering 3 in Hertme.
Paarden
Lodewijk Jansen wordt op 9 april 1876 in Utrecht geboren. Hij groeit op als aangenomen kind in een gastgezin in Ambt-Delden. Tot zijn 18de jaar gaat Lodewijk naar school, daarna wordt hij handelaar in paarden, waarmee hij goed geld verdient. Paarden worden in heel Europa gekocht, waarvoor hij reist tot in Rusland. Paarden, die hij verkoopt voor de mijnen, gaan onder de grond aan het werk en zien daarna nooit meer daglicht. Daar heeft hij wel moeite mee door zijn liefde voor de paarden. Hij verkoopt ook paarden voor de renbaan Duindigt bij Wassenaar. In 2023 worden op Duindigt nog altijd paardenrennen en draverijen gehouden. Lodewijk vestigt zich in Ambt-Delden als landbouwer, waar hij op 2 juli 1909 trouwt met Johanna Ziemerink uit Ambt-Delden. Lodewijk is dan 33 en Johanna 27 jaar. Lodewijk en Johanna gaan wonen op een boerderijtje in Ambt-Delden. Bij zijn boerderijtje heeft Lodewijk een stalhouderij. Op 17 april 1910 wordt hun dochter Maria Martha geboren, gevolgd door dochter Johanna Gerritdina op 12 maart 1912. Op 27 augustus 1914 gevolgd door Gesina Engelina en op 6 januari 1915 wordt dochter Aleida (Leen) Christina geboren. Daarna krijgen ze op 28 april 1917 Leonardus Marinus, op 14 december 1922 Hendrika Nicola, allen geboren te Ambt-Delden. Op 26 juni 1926 wordt in Borne hun zoon Gerrardus geboren. Het gezin Jansen heeft dan 7 kinderen.(1) Een advertentie in de Twentsche courant van 28 augustus 1915 kondigt de verkoop aan van Probsteier Haver(2) voor L. Jansen in het ontgonnen land ‘Nimmerdor’ te Hertme gemeente Borne, nabij den grintweg van Borne naar Saasveld. In dat jaar bezit Lodewijk een weiland met een schuur aan de Wetering 3 te Hertme. Lodewijk noemt het Nimmerdor en voor zijn stalhouderij houdt hij daar zes paarden.
In 1926 heeft Lodewijk Jansen in Borne een café-restaurant aan de Hengeloschestraat 5, nu Grotestraat 119. Hij woont boven het café-restaurant. Het café-restaurant gaat verloren door brand.
Jansen raakt daardoor zijn woning kwijt. Hij verhuist met zijn gezin naar Hertme Wetering 3, waar de schuur snel geschikt wordt gemaakt om tijdelijk te kunnen wonen.(3)
Het café-restaurant wordt herbouwd en Lodewijk Jansen gaat er weer wonen. Hij verkoopt zijn grond en schuur in Hertme aan Huiskes, waar in 1998 door de kleindochter van Huiskes het kinderdagverblijf De Drie Biggetjes wordt opgericht. Van de opbrengst van de verkoop laat Lodewijk Jansen aan de Deldensestraat theeschenkerij De Viersprong bouwen. In 1938 verkoopt hij het café-restaurant aan de Grotestraat. De stalhouderij blijft hij al die tijd aanhouden, tot een zoon die van hem overneemt. Lodewijk Jansen overlijdt op 30 september 1961 in Delden. In 1983 wordt het dan gesloten café De Viersprong afgebroken en worden op het terrein negen woningen gebouwd.
Café-restaurant Het Hof van Holland
In 1916 laat Lodewijk Jansen aan de Hengeloschestraat 5 een huis bouwen. De grond heeft hij gekocht van Jan Weghorst, die een café heeft op de hoek van de Aanslagsweg en de Hengeloschestraat. Lodewijk Jansen woont dan nog in Ambt-Delden. In 1921 laat Lodewijk de woning aan de Hengeloschestraat 5 verbouwen tot twee woningen met een café. Daarna gaat hij met zijn gezin met zeven kinderen wonen boven zijn café-restaurant. In het pand is ruimte voor 3 woningen. Er wonen ook twee andere families met hun twee kinderen. Hij heeft paarden en koetsen, waarmee hij ritten verzorgt. Bij zijn café-restaurant heeft hij een stal met hooi. In hetzelfde jaar op 18 oktober laat hij nog een houten loodsje bouwen voor een veebascule.(4)
Brand
De opslag van hooi wordt het café-restaurant in 1926 fataal als door broei brand uitbreekt en het hele pand verloren gaat. Lokale en landelijke kranten berichten daarover. De krant De Nederlander van 21 juli 1926 schrijft daarover:
‘BRAND TE BORNE. Gisternacht omstreeks 4 uur is het woonhuis, annex café, bewoond door L.J. aan de Hengelosche straat, totaal afgebrand. Hooibroei schijnt de oorzaak te zijn. Alle bewoners – er waren drie gezinnen met een groot aantal kinderen gehuisvest – konden zich intijds redden. Van de inboedels is weinig gespaard gebleven. Verzekering dekt gedeeltelijk de schade.’
De Bornsche Courant van 25 juli 1926 bericht het volgende: Dinsdagmorgen 20 juli werd de omgeving van de Hengeloschestraat opgeschrikt door het geroep ‘Brand!’ Dat dit geen loos alarm was, bewees het uitslaande vuur en de dichte rookkolommen die opstegen uit het pand, bewoond door L.J. caféhouder aan genoemde straat. Hevig kindergeschrei kon men hooren. Gelukkig kon men alle inwonenden redden, er waren n.l. drie huisgezinnen met 9 kinderen in dit perceel gehuisvest. De brandweer, direct gealarmeerd, kon zich alleen bepalen tot het nathouden van de tegenover liggende percelen. Het blussingschwerk van het brandende huis kon alleen het vuur verminderen, aan redden van eenig deel viel niet te denken. De oorzaak van dezen brand moet gezocht worden in hooibroei, zoo dat dit licht brandbare goedje en de aanwezige spiritualiën een gretig voedsel voor het alles vernietigend vuur waren. Heel weinig kon dan ook gered worden. Verzekering dekt gedeeltelijk de schade.
De Wetering
Het weiland aan de Wetering te Hertme ligt tamelijk laag en daardoor is het er vaak nat. Daarom noemt hij dit perceel Nimmerdor. Hij zal de naam Nimmerdor niet zelf hebben bedacht, maar zal die naam zijn tegengekomen op zijn reizen voor de paardenhandel. De naam Nimmerdor komt voor in de paardenwereld, onder andere bij Amersfoort, waar op het landgoed Nimmerdor regelmatig ruiterdagen worden gehouden. Bij een stoeterij in Zuidlaren heeft men in 1975 een jonge hengst genaamd Nimmerdor. Aan de weg plaatst Lodewijk twee palen met de opschriften NIMMER en DOR, waardoor de schuur de naam Nimmerdor krijgt.(3) Voor zijn zeven kinderen is het aan de Wetering 3 niet gemakkelijk, want ze moeten van daaruit elke dag lopend naar school in Borne.
Joke Veerkamp, een kleindochter van Lodewijk Jansen, schrijft:
‘De verhalen van mijn moeder over Hof van Holland en de brand heeft veel impact gehad en is mij goed bijgebleven. De verhuizing naar Hertme Nimmerdor heeft veel betekend. Het verhaal, dat de kinderen vanaf Hertme naar de Bornse school moesten lopen, zal ik niet vergeten. Het was voor de kinderen een geweldige vondst dat Sinterklaas een wagentje met ezel bracht. De jongens op de bok en zo de meisjes naar school brengen. Hoe het voor de ezel was, weet ik niet. Ik hoop, dat ze goed voor het beest gezorgd hebben.’
Nieuwbouw aan de Grotestraat
Lodewijk Jansen besluit tot herbouw van het café-restaurant aan de Grotestraat. Op de website bouwvergunningen gemeentearchief Borne staat op 9 november 1926:
‘Het bouwen van een woonhuis met café, aanvrager L. Jansen op de hoek van de Hengeloschestraat (Grotestraat 119, 121, 123) en de Morseltdijk. Volgens tekening drie woningen.’
Het nieuwe café wordt op dezelfde plaats gebouwd als het oude. Als de herbouw klaar is, gaat Lodewijk Jansen met zijn gezin er weer wonen. Hij geeft het nieuwe café-restaurant de naam Het Hof van Holland. Hij wordt niet direct zelf de caféhouder. Hij verhuurt het de eerste paar jaar aan Jan Weghorst, die daarvoor uitbater is van een café aan de Hengeloschestraat op de hoek van de Morseltdijk en Aanslagsweg. Lodewijk gaat dan het café van Weghorst tijdelijk runnen.
Lodewijk Jansen verkoopt de grond en schuur aan de Wetering in Hertme aan buurman Berend Jan Huiskes en van de opbrengst laat hij een theehuis met woning bouwen aan Letterveldweg 94, daarna bekend als De Viersprong. De bouwaanvraag daarvoor wordt 4 juni 1927 ingediend bij de gemeente Borne. Als in 1928 het theehuis klaar is, gaat de familie Jansen er wonen en gaat uitbater Weghorst verhuizen naar de woning boven het café-restaurant aan de Hengeloschestraat. De krant Tubantia schrijft op 6 oktober 1928: ‘G.J. Weghorst te Borne, Hengeloschestraat 1. Café. De zaak is verplaatst en de eigenaar verhuisd naar Borne, Hengeloschestraat 5′
In 1929 wordt het vroegere café Weghorst op de hoek van de Aanslagsweg verkocht op een veiling door notaris Hiebendaal uit Delden.(5)
Aan het bestaan van Jan Weghorst komt een abrupt einde, want in de krant De Morgen van 16 december 1931 wordt gemeld, dat caféhouder Weghorst door een noodlottig ongeval komt te overlijden. Lodewijk Jansen neemt dan de leiding van Het Hof van Holland weer op zich.
In 1935 laat Lodewijk Jansen een schuur bouwen bij zijn café aan de Oude Hengeloscheweg, die wordt gebruikt als wagenremise en paardenstal. Maar in 1938 verkoopt hij café-restaurant Het Hof van Holland aan de heer Baurichter uit Oldenzaal.
Café-restaurant Hof van Holland wordt woonhuis
Baurichter verbouwt in 1938 het café-restaurant aan de Grotestraat tot drie woonhuizen.
In 1958 woont op nr. 119 W. Horsthuis. Hij laat daar een houten garage bouwen.
In 1974 woont A.A. Mos aan de Grotestraat 119, hij huurt het van mevr. A. Reehuis-Ten Tusscher.
F.B. ten Tusscher laat in 1990 als eigenaar van de twee woningen Grotestraat 119-121 deze verbouwen tot één woonhuis en de garage links naast nr. 119 vernieuwen. In 2023 staat het dan dubbele woonhuis nog als een riant pand aan de Grotestraat 119-123.
Bronnen
- De gegevens over de data van geboorte en overlijden komen uit de bidprentjes van Lodewijk Jansen, Johanna Ziemerink, van de kinderen Gesina Engelina, Aleida Christina en Gerrardus, uit de bevolkingsgegevens van de gemeente Borne van de kinderen Maria Martha Johanna en Johanna Gerritdina en uit de Tubantia (via Delpher) van de kinderen Leonardus Marinus en Hendrika Nicola.
- In het hoofdstuk II ‘De N.A.K. en het landbouwkundig onderzoek’ van Dr. Ir. F.E. Nijdam staat vermeld:
Op de zandgrond, waar haver naast rogge het belangrijkste graangewas is, was men er voortdurend op bedacht door haverrassenonderzoek de vooruitgang te volgen. De Probsteier haver genoot grote belangstelling. Weldra werd er in dit landras door ver¬ schillende kwekers gewerkt en naast de originele Probsteier vindt men voor en na in de verslagen Zweedse Probsteier, Mansholt’s Probsteier No. I, Mansholt’s Probsteier No. II en naaldloze Probsteier van Svalöf genoemd. Tot het begin van de eerste wereldoorlog werd de Probsteier haver in nagenoeg alle haverrassenproeven betrokken. - Alle gegevens over bouwaanvragen en bijbehorende tekeningen zijn afkomstig van de website bouwvergunningen van het gemeentearchief Borne
- Tubantia 17 augustus 1998
- Twentsche courant 18 mei 1929
In een advertentie staat: Notaris Hiebendaal zal op Woensdag 29 Mei a.s. bij inzet en 8 dagen later bij toeslag, telkens nam. 7 uur, in café Rottink a. d. Hengeosche str. Te Borne publiek verkoopen: Het Café voorheen Weghorst, thans bewoond door den eigenaar J. Kemna, met woningen, fabrieksgebouw, erf en grond, gunstig liggende te Borne, op de hoek van de Hengeloschestraat en den Aanslagsweg, groot 10A. 25 cA.
(–> naar PDF-versie van deze publicatie)
(–> naar Inhoudsopgave 2024-01)
(–> naar Boorn & Boerschop pagina)