Auteur: Antoinette Nitert
Het lijkt wel een natuurlijk lot van boeken dat ze na verloop van tijd uit het zicht verdwijnen en verscholen raken op planken in kasten van weinig betreden ruimtes. De boeken uit de bibliotheek van het HIP vergaat het niet anders. Weggeborgen in metalen kasten, ergens in een hoek van de ruimte van het HIP in het Kulturhus, worden ze nog nauwelijks ter hand genomen of geleend, terwijl ze toch zo vol boeiende verhalen en prachtige afbeeldingen staan die getuigen van het rijke verleden en de cultuur van Borne en de kerkdorpen.
In deze rubriek zal ik telkens een of enkele boeken uit de HIP-bibliotheek als het ware in de vitrine plaatsen van Boorn en Boerschop, voorzien van een korte bespreking, die mogelijk inspiratie biedt om het boek te (her)lezen. Een overzicht van de gehele bibliotheek van het HIP is te vinden op de site van het Historisch Platform van Overijssel www.mijnstadmijndorp.nl
Boekbeschrijving
Bakker, mr. Adri de en Schlüter, drs. Dick, ‘Gott betert desen tidt”. Jonker Sweder Schele: ooggetuige van de Tachtigjarige Oorlog. Oldenzaal, 1995
De kroniek
In 1589 start Jonker Sweder Schele, heer van Weleveld, met het schrijven van een familiekroniek. Hij begint met de reconstructie van zijn voorgeslacht en noteert alles wat hij verzameld heeft over geboorte en huwelijk, leven en dood van zijn voorouders. Vervolgens noteert hij in een periode van 40 jaar de gebeurtenissen uit zijn leven, het lief en leed van zijn familie. Een levensverhaal dat getekend wordt door de gevaren en bekommernissen van de Tachtigjarige Oorlog (1568 – 1648). Op de vlucht voor deze oorlog belandt hij bij zijn Westfaalse familie op de Schelenburg en te Osnabrück tijdens de perikelen van de Dertigjarige Oorlog (1618 – 1648) die toentertijd in de Duitse landen wordt uitgevochten. De gehele kroniek beslaat uiteindelijk meer dan 1800 bladzijden, verzameld in twee banden.
De uitgave
Adri de Bakker heeft de gehele, zeer slecht leesbare kroniek getranscribeerd. Dick Schlüter, historicus, heeft op basis van dit materiaal een selectie gemaakt waardoor de lezer op een wetenschappelijk verantwoorde manier kennis kan maken met de leef- en belevingswereld van Jonker Sweder Schele.
In 10 hoofdstukken wordt de chronologie van de kroniek zo veel mogelijk gevolgd, maar telkens staat een thema, een aspect van Sweder Schele centraal. Nadat we kennis hebben gemaakt met Sweders voorouders vernemen we de gebeurtenissen uit zijn kindertijd op het Weleveld, zijn doop in de Stephanuskerk te Borne, zijn opvoeding, zijn onderwijs. We volgen zijn ‘Grande Tour” door Europa en zijn vlucht voor de Spaanse troepen. In de thematische hoofdstukken lezen we hoe Sweder denkt over vrouwen en de liefde, hoe hij denkt over boeren, priesters en standgenoten. We volgen Sweder tijdens de bezetting en plundering van het Weleveld en bij de restauratie van de havezate. We volgen Sweder Schele in zijn ballingschap in Welbergen (Duitsland) en lezen in een thematisch hoofdstuk hoe hij oordeelt over geloof en bijgeloof, heksen, tovenarij en volksverhalen.
Aanbeveling
Door deze werkwijze, de kroniek volgend in hoofdlijnen aangevuld met thematische toelichtingen, is het de schrijver gelukt deze moeilijk toegankelijke bron voor de lezer open te stellen. Het is een feest om een geboren Bornenaar in een tijd ver voor de onze, zo van dichtbij te leren kennen, te lezen over een leven op een steenworp afstand van Borne, zo ver terug in de tijd.
De uitgave is ruim voorzien van afbeeldingen en foto’s en heeft een uitgebreid notenapparaat en trefwoordenregister.
(–> naar PDF-versie van deze publicatie)
(–> naar Inhoudsopgave 2024-01)
(–> naar Boorn & Boerschop pagina)